Transfer Fiyatlandırması Nedir?

İlgili Mevzuat

5520 sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu’nun Transfer Fiyatlandırması Yoluyla Örtülü Kazanç Dağıtımı’nı düzenleyen 13’üncü maddesi; 01.01.2007 tarihinden itibaren yürürlüğe girdi. Söz konusu maddede yer alan hükümlere ilişkin usuller ise, 2007/12888 Sayılı Bakanlar Kurulu Kararı’nda belirlendi. Ancak, sözkonusu Bakanlar Kurulu Kararı 06.12.2007 tarih ve 26722 sayılı Resmi Gazete’de yayınlmış olmasına rağmen, 01.01.2007 tarihinden itibaren geçerli olmak üzere yayımı tarihinde yürürlüğe girdi. Transfer Fiyatlandırması uygulamasına ilişkin açıklamaların yer aldığı Transfer Fiyatlandırması Yoluyla Örtülü Kazanç Dağıtımı Hakkında Tebliğler de yayınlanarak, konu ve uygulamaya açıklık getirildi. Diğer taraftan, Gelir Vergisi Kanunu’nun 41’inci maddesinde 5615 Sayılı Kanun ile yapılan değişikliklerle ticari kazanç ve zirai kazanç sahibi gelir vergisi mükellefleri de transfer fiyatlandırması uygulamasına dahil edildi.
5520 Sayılı Kurumlar Vergisi Kanunu 13’üncü maddesi hükmüne aşağıda yer verilmektedir:

Transfer Fiyatlandırması Yoluyla Örtülü Kazanç Dağıtımı

(1) Kurumlar, ilişkili kişilerle emsallere uygunluk ilkesine aykırı olarak tespit ettikleri bedel veya fiyat üzerinden mal veya hizmet alım ya da satımında bulunursa, kazanç tamamen veya kısmen transfer fiyatlandırması yoluyla örtülü olarak dağıtılmış sayılır. Alım, satım, imalat ve inşaat işlemleri, kiralama ve kiraya verme işlemleri, ödünç para alınması ve verilmesi, ikramiye, ücret ve benzeri ödemeleri gerektiren işlemler her hal ve şartta mal veya hizmet alım ya da satımı olarak değerlendirilir.

(2) İlişkili kişi; kurumların kendi ortakları, kurumların veya ortaklarının ilgili bulunduğu gerçek kişi veya kurum ile idaresi, denetimi veya sermayesi bakımından doğrudan veya dolaylı olarak bağlı bulunduğu ya da nüfuzu altında bulundurduğu gerçek kişi veya kurumları ifade eder. Ortakların eşleri, ortakların veya eşlerinin üstsoy ve altsoyu ile üçüncü derece dahil yansoy hısımları ve kayın hısımları da ilişkili kişi sayılır. Kazancın elde edildiği ülke vergi sisteminin, Türk vergi sisteminin yarattığı vergilendirme kapasitesi ile aynı düzeyde bir vergilendirme imkânı sağlayıp sağlamadığı ve bilgi değişimi hususunun göz önünde bulundurulması suretiyle Bakanlar Kurulunca ilan edilen ülkelerde veya bölgelerde bulunan kişilerle yapılmış tüm işlemler, ilişkili kişilerle yapılmış sayılır.

(3) Emsallere uygunluk ilkesi, ilişkili kişilerle yapılan mal veya hizmet alım ya da satımında uygulanan fiyat veya bedelin, aralarında böyle bir ilişkinin bulunmaması durumunda oluşacak fiyat veya bedele uygun olmasını ifade eder. Emsallere uygunluk ilkesi doğrultusunda tespit edilen fiyat veya bedellere ilişkin hesaplamalara ait kayıt, cetvel ve belgelerin ispat edici kâğıtlar olarak saklanması zorunludur.

(4) Kurumlar, ilişkili kişilerle yaptığı işlemlerde uygulayacağı fiyat veya bedelleri, aşağıdaki yöntemlerden işlemin mahiyetine en uygun olanını kullanarak tespit eder:
a) Karşılaştırılabilir fiyat yöntemi: Bir mükellefin uygulayacağı emsallere uygun satış fiyatının, karşılaştırılabilir mal veya hizmet alım ya da satımında bulunan ve aralarında herhangi bir şekilde ilişki bulunmayan gerçek veya tüzel kişilerin birbirleriyle yaptıkları işlemlerde uygulayacağı piyasa fiyatı ile karşılaştırılarak tespit edilmesini ifade eder.
b) Maliyet artı yöntemi: Emsallere uygun fiyatın, ilgili mal veya hizmet maliyetlerinin makul bir brüt kâr oranı kadar artırılması suretiyle hesaplanmasını ifade eder.
c) Yeniden satış fiyatı yöntemi: Emsallere uygun fiyatın, işlem konusu mal veya hizmetlerin aralarında herhangi bir şekilde ilişki bulunmayan gerçek veya tüzel kişilere yeniden satılması halinde uygulanacak fiyattan, makul bir brüt satış kârı düşülerek hesaplanmasını ifade eder.
ç) Emsallere uygun fiyata yukarıdaki yöntemlerden herhangi birisi ile ulaşma olanağı yoksa mükellef, işlemlerin mahiyetine uygun olarak kendi belirleyeceği diğer yöntemleri kullanabilir.

(5) İlişkili kişilerle yapılan mal veya hizmet alım ya da satımında uygulanacak fiyat veya bedelin tespitine ilişkin yöntemler, mükellefin talebi üzerine Maliye Bakanlığı ile anlaşılarak belirlenebilir. Bu şekilde belirlenen yöntem, üç yılı aşmamak üzere anlaşmada tespit edilen süre ve şartlar dahilinde kesinlik taşır.

(6) Tamamen veya kısmen transfer fiyatlandırması yoluyla örtülü olarak dağıtılan kazanç, Gelir ve Kurumlar Vergisi kanunlarının uygulamasında, bu maddedeki şartların gerçekleştiği hesap döneminin son günü itibarıyla dağıtılmış kâr payı veya dar mükellefler için ana merkeze aktarılan tutar sayılır. Daha önce yapılan vergilendirme işlemleri, taraf olan mükellefler nezdinde buna göre düzeltilir. Şu kadar ki, bu düzeltmenin yapılması için örtülü kazanç dağıtan kurum adına tarh edilen vergilerin kesinleşmiş ve ödenmiş olması şarttır.

(7) (5766 Sayılı Kanunun 21. maddesi ile eklenen fıkra, Yürürlük; 2008 yılı kazançlarına uygulanmak üzere yayımı tarihinde) Tam mükellef kurumlar ile yabancı kurumların Türkiye'deki işyeri veya daimi temsilcilerinin aralarında ilişkili kişi kapsamında gerçekleştirdikleri yurt içindeki işlemler nedeniyle kazancın örtülü olarak dağıtıldığının kabulü Hazine zararının doğması şartına bağlıdır. Hazine zararından kasıt, emsallere uygunluk ilkesine aykırı olarak tespit edilen fiyat ve bedeller nedeniyle kurum ve ilişkili kişiler adına tahakkuk ettirilmesi gereken her türlü vergi toplamının eksik veya geç tahakkuk ettirilmesidir.

(8) Transfer fiyatlandırması ile ilgili usûller Bakanlar Kurulunca belirlenir.

Transfer Fiyatlandırması Nedir?

Transfer Fiyatlandırması; ilişkili kişiler arasındaki mal, hizmet ve hakların alım-satımı, kiralanması, istihdam, ödünç para alıp verme, imalat, inşaat gibi işlemlerde uygulanan fiyattır.
Bu fiyatın/bedelin keyfi olarak uygulanması veya “manipülasyonu”; işleme taraf olan ilişkili kişilerin gelir, kar veya maliyetlerini, dolayısıyla da vergi matrahlarını değiştirir ve cezalı vergi düzeltmesi yapılmasını gerektirir. Bu nedenle, ilişkili kişiler arasındaki işlemlerin bedellerinin piyasadaki “emsallerine” uygun olarak belirlenmesi kanuni zorunluluktur. Diğer taraftan, uluslararası alanda faaliyet gösteren şirketler için faaliyette bulundukları ülkelerden birinde veya bazılarında transfer fiyatlandırması rejiminin uygulanmaması çifte vergilendirme riskinin artmasına neden olmaktadır.

Transfer fiyatlandırması sorununu önlemek veya olup olmadığını anlamak için;

• ilişkili kişilerin tespit edilmesi,

• ilişkili kişiler arasında yapılan işlemlerin emsallerine uygun olup olmadığını belirlemek
gerekir. Bu, öncelikle mükelleflerin görevidir.

 

yukari

Bu site bilgilendirme amaçlı olarak GRANİT YMM tarafından hazırlanmıştır. GRANİT hakkında daha detaylı bilgi almak için WWW.GRANITYMM.COM adresini ziyaret edebilirsiniz. Copyright © 2010 Granit