Transfer Fiyatlandırması Nedir? TF Hesaplama Yöntemleri

İlişkili Kişiler Arasında Uygulanan Fiyat Hangi Yöntemlere Göre Tespit Edilebilir?

İlişkili kişiler arasında uygulanan fiyatı; emsallerine uygun olarak belirlemek üzere, aşağıdaki yöntemlerden biri kullanılabilir. Ancak, daha önce “emsallerine uygun olmak/olmamak” ne demektir? Emsaline uygunluk ilkesi; ilişkili kişilerle yapılan işlemlerin ve bu işlemlerde uygulanan fiyat veya bedelin ya da değerlemenin; ilişkisiz kişilerle yapılan işlemlere ve bu işlemlerde uygulanan fiyat veya bedele ya da değerlemeye uygun olması gerekliliğidir. Kısacası; ilişkili kişilerle ve ilişkili olmayan (bağımsız) kişilerle yapılan işlemlerin birbirine uygun olarak yapılmasıdır. Sözkonusu uygunluğun olup olmadığı araştırılırken veya işlemler mukayese edilirken; “fonksiyon analizi” denilen bir yöntem uygulanır ki; bu yönteme göre; işlemlere taraf olanların; fonksiyonları, riskleri, kullandıkları varlıklar dikkate alınarak mukayese yapılır. Zira; piyasalarda risk ve getiri doğru orantılıdır.

Karşılaştırılabilir Fiyat Yöntemine Göre TF Hesaplanması

Bir mükellefin uygulamak zorunda olduğu emsallerine uygun satış fiyatı ve bedelinin, değerinin; aynı faaliyet konusunda faaliyette bulunan diğer kişilerin ilişkisiz nitelikteki kişilerle olan karşılaştırılabilir nitelikteki işlemlerine uyguladıkları satış fiyatı ve bedeline veya değerine (piyasa fiyatına) uygun olmasıdır. örneğin; ilişkisiz kişilere uyguladığınız fiyat ve bedellerin ilişkili kişilere de uygulanması ve ayrıca rakip firmaların ilişkisiz kişilere uygulamakta oldukları fiyat ve bedelleri sizin kendi ilişkili kişilerinize uygulamanız “karşılaştırılabilir fiyat metodu”nun uygulanması anlamına gelir. Görüldüğü gibi; karşılaştırılabilir fiyat metodu; “iç emsaller ile karşılaştırmak” ve “dış emsaller ile karşılaştırmak” anlamına gelir. Bu yöntemin uygulanması sırasında; ürünün kalitesi, garanti süresi, teslim süresi, ödeme vadesi, işlem tarihi, sipariş miktarı, sipariş üzerine teslim, stok politikası, piyasa özellikleri, rakip mallar, döviz kuru riski, yeni ürün ve piyasaya giriş gibi hususlar dikkate alınmalıdır.

Maliyet Artı Yöntemine Göre TF Hesaplanması

Emsallere uygun fiyatın; mal veya hizmetin maliyet bedeline (doğrudan ve dolaylı maliyetlere) makul bir brüt kar marjı uygulanarak ve bu kar marjını standard hale getirilerek belirlenmesini ifade eder. Daha ziyade üretim firmaları için uygun olan bu metod; holding veya grupiçi mal veya hizmet alış-verişleri olan mükellefler için bir kolaylıktır. Maliyet Artı metodunun uygulanması; brüt kar oranlarına göre karşılaştırma yapılarak emsallere uygun fiyat veya bedelin, değerin tespit edilmesi anlamına gelir. Dolayısıyla, bu metodu uygularken; karşılaştırılabilir fiyat metodunda olduğu gibi brüt kar marjlarını “iç emsaller ile karşılaştırmak” ve “dış emsaller ile karşılaştırmak” gerekir. Bu yöntemi uygulamak isteyen mükelleflerin; maliyet yapılarının tutarlı ve istikrarlı olması, muhtemelen maliyet muhasebesi uygulamaları, maliyetlerinin keyfi olarak “şişirilmemiş” olması da önem taşır.

Yeniden Satış Fiyatı Yöntemine Göre TF Hesaplanması

Emsallere uygun fiyatın; mal veya hizmetin ilişkili kişi olmayan kişilere yeniden satış yapması için satılması halinde, uygulanacak fiyattan makul bir brüt kar oranı düşülerek yapılması suretiyle hesaplanmasıdır. Satılan mal veya hizmetin yeniden satış yapması için pazarlama ve satış firmalarına teslim edilmesi halinde uygulanabilir bir yöntem olup, alıcının paketleme, etiketleme, küçük çaplı modifikasyonlar yapması mal veya hizmetin değerini artırıcı işlem olarak kabul görmez. Bu yöntemin uygulanması halinde de iç emsal, dış emsal tutarlılığına dikkat edilmesi gerekir.

Diğer Yöntemlere Göre TF Hesaplanması

Emsallere uygun fiyata; yukarıdaki yöntemlerden biri ile ulaşma olanağı yoksa, mükellef işlemlerin gerçek mahiyetine uygun olarak kendi belirleyeceği yöntemleri kullanabilir. Örneğin;
İşleme dayalı kar bölüşüm yöntemi: İlişkili kişilerle alım-satım zinciri içinde oluşan karın; tarafların önceden belirlenmiş katkılarına ve risklerine uygun olarak taraflar arasında paylaşılması esasına göre emsallere uygun fiyatın hesaplanmasıdır.
İşleme dayalı net kar marjı yöntemi: Emsallere uygun fiyatın hesaplanmasında; brüt kar marjı (örneğin maliyet artı yönteminde) yerine net kar marjının kullanılmasıdır.
Peşin/Önceden fiyatlandırma anlaşması yöntemi: İlişkili kişilerle yapılan mal veya hizmet alım-satımında uygulanacak fiyatın mükellefin talebi üzerine Maliye Bakanlığı ile birlikte ve üç yıllık bir protokole bağlanarak belirlenmesidir.

 

yukari

Bu site bilgilendirme amaçlı olarak GRANİT YMM tarafından hazırlanmıştır. GRANİT hakkında daha detaylı bilgi almak için WWW.GRANITYMM.COM adresini ziyaret edebilirsiniz. Copyright © 2010 Granit